Gratis downloaden

E-BOOK Corporate storytelling: een inspirerend verhaal voor je organisatie, team of project
inclusief maandelijkse nieuwsbrief

download

Sub Navigation

Wat is storytelling? Wat is een verhaal?

 

Wil je weten wat een verhaal is? Geef Steve Jobs dan 14 minuten van je tijd of luister in ieder geval naar zijn eerste verhaal:

Drie redenen waarom mensen verhalenvertellers zijn

  • Verhalen geven grip

Jobs vertelt ons drie prachtige verhalen uit zijn eigen leven. Hij is niet de enige storyteller. Waar mensen bij elkaar zijn, worden verhalen verteld. Want verhalen vertellen is onze manier om grip te krijgen op een ingewikkelde wereld. Als we bijvoorbeeld iets onverwachts ervaren, ontwikkelen we een verhaal om die onverwachte gebeurtenis toch te kunnen plaatsen. Zo verwerken we wat ons overkomt en wat we doen, geven we betekenis aan wat ons overkomt en wat we doen, ontwikkelen we inzichten en leren we van wat ons overkomt en wat we doen.

  • Verhalen passen bij ons brein

Uit breinonderzoek blijkt bovendien steeds overtuigender dat onze hersenen niet functioneren als een schoenendoos waarin je losse feiten, cijfers en gegevens opbergt tot je ze nodig hebt. Om informatie te kunnen opslaan en onthouden zijn onze hersenen steeds op zoek naar samenhang tussen informatie-eenheden. Dat is precies wat verhalen doen: ze presenteren gebeurtenissen in samenhang. Daardoor kunnen we verhalen veel gemakkelijker onthouden dan losse uitspraken, feiten en cijfers. Verhalen sluiten naadloos aan bij de manier waarop wij informatie verwerken.

  • Verhalen helpen ons om besluiten te nemen

Bovendien gaan verhalen altijd over emoties. En ons emotionele brein is bepalend voor de meeste beslissingen die we nemen. Daniel Kahneman kreeg de Nobelprijs toegekend omdat hij zorgde voor een paradigmashift in de sociale wetenschappen. Hij stelde vast dat wij beslissingennemen op basis van systeem 1, ons associatieve, automatische, snelle, willekeurige en emotionele systeem. Systeem 2, ons logische, bewuste, kritische en rationele systeem is sterk geneigd om mee te gaan in het oordeel van systeem 2. Systeem 2 corrigeert onze cognitieve illusies en vooroordelen van systeem 1, zoals Kahneman ze noemt, zelden en pas met moeite. Wij nemen onze beslissingen dus op basis van emoties, indrukken, ervaringen, etc. En zoeken daar later de rationele argumentatie bij. Dat verklaart waardoor bijvoorbeeld rationele presentaties ons nauwelijks kunnen inspireren, maar verhalen wel.

Wat is een verhaal?

Op dit moment worden de woorden ‘verhaal’  en ‘storytelling’ te pas en te onpas gebruikt. Storytelling is red hot. Storytelling verkoopt. Maar pas op! Niet alles wat wordt verteld of geschreven is een verhaal. Zelfs niet alles wat een verhaal wordt genoemd, is een verhaal. En wat geen verhaal is, heeft ook niet de kracht van een verhaal!

InStorytelling Handboek (Tesselaar/Scheringa, Boom 2008)  definieerden we een verhaal als: een weergave van gebeurtenissen die met elkaar in verband worden gebracht. Bovendien heeft het de volgende kenmerken:

  • Het staat op zichzelf en heeft een begin, midden en einde.
  • Het bevat narratieve elementen: een hoofdpersoon, een verhaallijn met daarin een ontwikkeling als gevolg van een worsteling, dilemma of conflict, tegenstanders, destanders.
  • Het is authentiek: waar of waar-achtig.
  • Het is persoonlijk.
  • Het is prikkelend en roept emotie op en/of wordt met emotie verteld.

Juist de samenhang tussen gebeurtenissen en de aanwezigheid van narratieve elementen maken een verhaal tot een verhaal en geven een verhaal zijn kracht. Een verhaal is dus niets anders dan: content met een bepaalde vorm. Zonder die vorm verliezen ‘verhalen’ hun kracht:

  • Als samenhang ontbreekt, kunnen we ‘verhalen’ net zo min onthouden als losse gegevens;
  • als emotie ontbreekt, doet een ‘verhaal’ ons niets en kunnen we het niet gebruiken Am er beslissingen op te baseren. Bijvoorbeeld de beslissing om wel of niet ‘mee’ te gaan in een verandering.
  • Als bepaalde narratieve elementen en verbanden ontbreken, kan het ‘verhaal’ ons niet helpen om grip te krijgen op de wereld om ons heen.


Dit is dus geen verhaal.....

Wij zijn nummer 1

Dit is wie wij zijn: de nummer 1 op het gebied van technologische innovatie in Nederland. Wij zijn trots op wat we doen. We zijn een klantgerichte onderneming en ontzorgen onze klanten waar we kunnen. We kennen onze klanten van A tot Z en verbeteren onszelf onophoudelijk om hun nog beter van dienst te kunnen zijn. We zijn hun betrouwbare partner, degene op wie ze kunnen terugvallen als het erop aankomt. We zijn kostenbewust en zorgen ervoor dat onze klanten waar voor hun geld krijgen. Innovatief, klantgericht, betrouwbaar en kostenbewust. Dat zijn wij. Dat is [naam organisatie].

Oh, die worsteling...

Het belangrijkste narratieve element in een verhaal is de worsteling (of het dilemma, het conflict of de onverwachte gebeurtenis). Veel organisaties vinden het lastig om hun worsteling in hun verhaal op te nemen: 'We gaan onze vuile was toch zeker niet buitenhangen?!'

Maar wie zijn worstelingen buiten beeld houdt, wordt slecht herkend en roept tegenverhalen op. Want een verhaal zonder worsteling is ongeloofwaardig. Of zoals de schrijver/dichter Ben Okri het zegt:

                                 

Ook schrijver Kurt Vonnegut maakt het belang van zo'n worsteling mooi zichtbaar:

                       

Waarom werkt een eendimensionaal succesverhaal niet?

In de ideale wereld, waarin de zon altijd schijnt en er geen worstelingen zijn, zijn er geen verhalen. Juist de worsteling die de hoofdpersoon tot actie dwingt, maakt dat verhalen altijd met emoties gepaard gaan. Die worsteling en emoties maken ook dat een verhaal ons bijblijft: het is de plakfactor van een verhaal.

Maar de worsteling is meer dan een plakfactor alleen. Kijk nog eens naar het voorbeeld van een niet-verhaal hierboven. De zinnen kabbelen door, er gebeurt niets. Daardoor blijft zo’n corporate statement ons niet bij en raakt het ons niet . Hetzelfde geldt voor een corporate story waar alle worstelingen zorgvuldig buiten zijn gehouden. Het is niet herkenbaar en ongeloofwaardig: bij niets of niemand schijnt de zon alleen maar. We worstelen wat af ; we worden met dilemma’s geconfronteerd waar we iets mee moeten doen; we maken conflicten mee waarin we bij onszelf te rade moeten gaan ‘wie ben ik, waar sta ik voor, hoe pak ik dit aan’. Juist in de manier waarop we als mens of organisatie met die worstelingen omgaan, laten we zien wie we echt zijn. Hoe we onze (kern)waarden echt leven. Wanneer die worsteling dus ontbreekt, ervaren we dat als ongeloofwaardig en herkennen we ons niet in het verhaal. Dat zit ons in de weg. Als zo’n onherkenbaar en ongeloofwaardig verhaal al emoties oproept, is het irritatie. En ze roepen hardnekkige tegenverhalen op.

Juist de worsteling maakt dat we ons met het verhaal en dus ook met de hoofdpersoon kunnen verbinden. De worsteling in een verhaal nodigt je uit om in twee werelden tegelijk te zijn, zoals Stephen Denning dat zo mooi noemt: de wereld van de verteller en je eigen wereld, die je herkent in het verhaal. Dat is de verbindende kracht van verhalen.

Een verhaal en beleving

Natuurlijk zijn er andere vormen van content die ook beleving en emoties oproepen, die ons raken en waarmee we ons kunnen verbinden. Reclame-uitingen zijn daar voorbeelden van. Een mooi recent voorbeeld is ‘The story of milk’ van FrieslandCampina. 

                           

Maar dat iets een story wordt genoemd, maakt nog niet dat het ook een story is. Het filmpje roept zondermeer beleving op. Maar de verhouding tussen verhaal en beleving is zoals tussen gras en groen: Gras is groen, maar wat groen is, is nog geen gras. Een verhaal roept emoties en beleving op. Maar wat emoties en beleving oproept, is nog niet per se een verhaal....

                                    

        Naar Voorbeeldverhalen      Naar Voorbeeldtoepassingen    Naar Ons verhaal  

 Meer over storytelling:  

 

             

  

          

 

 

 

 

 

 

 

 

      

Een verhaal is content met een bijzondere vorm

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

© TheStoryConnection / Scheringa Tekst & Training